Kluunbier - Kluinbier - Kluyn - Kloenbier

Ost-Friesische Historie und Landes-Verfassung
(Google eBoek)
Enno Rudolph Brenneysen
1720

1631

p.647 - 648
Bier-Ordnung de Anno 1631.

Münstersche Koyte ofte Gröninger Kluyne unde Mede

various-1631-1720

doprgb50-455

Petri Baardt Devgden-spoor;
in de on-devghden des werelts aff-gebeeldt
(Google eBoek)
Thomas Murner, Petrus Baardt
bij Hans Willem Coopman,
1645

p.288
Een Volckjen, dat sich in de Kluyn, Suypt alle dagen dick en duyn;

Petri Baardt Devgden 1645-p286

Petri Baardt Devgden -1645 p287

Petri Baardt Devgden -1645 p288

doprgb50-455

Martini Schoockii Liber de cervisia
Martinus Schoock
typis Francisci Bronchorstii, civit. Groning. ordin. typogr.,
1661

Groningensi Clunia

p.269 - 271
Porro Groningensis haec cervisia a longo tempore, uti videtur, nomen Cluniae tulit; (Kluyn vulgo)

'Dit Groningse bier is, zo lijkt het, al heel oud, en kreeg de naam Cluniae; (in gewone taal Kluyn)'

kluyn-cervisia-1661

kluyn-cervisia-1661b

kluyn-cervisia-1661c

doprgb50-455

1681

Borgemesteren ende Raadt in Groningen. Doen te weten. Alsoo wy goet gevonden hebben tot beneficieringe van de brouwer-gilde alhier alle tappers en herbergiers in 't Sappemeer en op 't Hoogezandt, by resolutie van den 10. deses lopenden maents, t'ordonneren geen ander bier als Groninger kluyn, by tapmaete in haere behuysingen te mogen uyt-tappen.

doprgb50-455

WATER-VLOEDT
van den 13. Novemb. 1686
(Google eBoek)
Henricus Schenckel
te Groningen
Gysbertus Lens,
1687

p.8
Babbe drinkt Kluyn

water-vloedt-1687

water-vloedt-1687-p8

doprgb50-455

Nieuwe vermakelijkheden
(Google eBoek)
Johannides van Maeslant
derden Druk
H. Bosch en A. Lobe, Boekverkopers,
1722

p.240
Veelderhande Bieren,
Groeninger Kluyn

kluyn-1722

doprgb50-455

Algemeen huishoudelijk-, natuur-, zedekundig-, en konst- woordenboek
A-D (Google eBoek)
Noel Chomel
Joh. le Mair,
1778

p.178
of van het Groninger Bier, dat hedendaags gewoonlijk Kluin genaamt word

kluin-1778

doprgb50-455

Ger. Nicolai Heerkens complurium academiarum socii
De valetudine literatorum, libri III.
(Google eBoek)
Gerard Nicolaas Heerkens
Groningae
Apud viduam Henrici Vechneri,
1790

p.115
(83) Cerevisiam nostram (cui vetus, et inexplicabili erymologia Cluniae nomen inditum invenio) imminuta quidem bonitate faeculo priore suisse, scribit Schookius, tantam tamen servass

p.116
de Cerevisia commentarium ediderat, Groningam relinquere,

cluniae-groningam-1790

doprgb50-455

Groninger courant
13-11-1795
Uitgever: C. Barlinckhoff
Groningen
1795

niet alleen het Kluin-Bier te verhoogen. maar ook de andere Bieren

kluin-1795

doprgb50-455

Groninger courant
11-11-1800
Uitgever: C. Barlinckhoff
Groningen
1800

de gezamelyke BIERBROUWERS in GRONINGEN
VERHOOGEN
de tonne Kluin-Bier tot 10 gulden

kluin-1800

doprgb50-455

Hedendaagsche vaderlandsche bibliotheek van wetenschap, kunst en smaak
Amsteldam
Uitgever: M. de Bruijn
1805

p.369
kluinbier, Kluinkoppen, Kluinschip

kluinbier-1805

doprgb50-455

Technologisch handboek
of beschrijving van het gebruik, hetwelk de mensch van de voortbrengselen der natuur maakt:
J. A. Uikens
Maatschappij: Tot nut van het Algemeen.
bij Cornelis de Vries, Hend. van Munster en Johannes van der Hey,
1813

p.80
Ook heeft het water op de deugd van het bier den grootsten invloed: en van daar, welligt, dat het Groninger bier even zeer het Hollandsche overtreft, als de Hollandsche Genever boven de Groninger de voorrang heeft. Het Groninger bitterbier en kluin, waar van het eerste op meer hop langer gekookt wordt, zijn beroemd.

doprgb50-455

Feestrede, uitgesproken op den eersten Julij 1830 in de Nieuwe Kerk te Groningen (Google eBoek)
Barthold Henrik Lulofs
Oomkens,
1830

p.21
Kluinbier

p.56
Kluinbier, kluunbier

een dik, zoetachtig, eenigszins met het Deventersch overeenkomend bier

kluinbier-1830

kluinbier-kluunbier-p56-1830

doprgb50-455

Natuurkundige Verhandelingen van de Hollandse Matschappij der Wetenschappen
te Haarlem
Volume 18 (Google eBoek)
de wed. A. Loosjes, Pz.,
1830

p.269
Met het gebruik van het zoete kluinbier

kluinbier-1830b

doprgb50-455

De lapekoer fen Gabe Scroar: Tredde jefte (Google eBoek)
Eeltsje Halbertsma, Justus Hiddes Halbertsma
By Jan de Lange,
1834

p.404 - 405
Kluunbier

kluunbier-1834a

kluunbier-1834b

kluunbier-1834c

doprgb50-455

Groninger Volks-Almanak
(Google eBoek)
J. Oomkens,
1838

p.177
kluinbier
vereerde hen met 15 ton kluinbier (1747)

kluinbier-1838-p177

kluinbier-1838-p178

doprgb50-455

De huisvriend
gemengde lectuur voor burgers in stad en land
Volume 2 (Google eBoek)
Johan Jacob Antonie Goeverneur
C.M. van Bolhuis Hoitsema,
1844

p.141
en dronken op oud-vaderlandse wijze een glas Oldambster, of ook wel Groninger kluinbier

kluinbier-1844

doprgb50-455

Groninger courant
05-02-1850
Uitgever: M. van Bolhuis, Wed. van A.S. Hoitsema
Groningen
1850

Buch- en Kluinbier.

kluinbier-1850

doprgb50-455

Groninger courant
01-11-1853
Uitgever: M. van Bolhuis, Wed. van A.S. Hoitsema
Groningen
1853

uitgezonderd het KLUINBIER

kluinbier-1853

doprgb50-455

Leeuwarder courant
03-11-1854
Uitgever: D.R. Smeding en M. Koon
Leeuwarden
1854

Bockbier en Kluinbier

bockbier-kluinbier-1854

doprgb50-455

Register van het archief van Groningen
Volume 3 (Google eBoek)
Hendrikus Oktavius Feith
A.L. Scholtens,
1855

p.384
1628
13. Resolutie van burgemeesteren en raad van Groningen, dat de brouwers in het vervolg voor ieder ton kluinbier zullen genieten 5 daalders.

kluinbier-1628-1855

doprgb50-455

De jonkerboer, of krystyd in sint Steffen yn ald frieslân: leste schrift nei syn dead mei ien oersicht fen syn libben uutjuwn trog ien fen syn fruenen (Google eBoek)
Eeltsje Halbertsma
W. Eekhoff,
1858

ik hie in fetje kluunbier oppe krystyd kryge

kluunbier-1858

doprgb50-455

Oude zeden en gebruiken in Nederland
(Google eBoek)
Gilles Dionysius Jacobus Schotel
Lagerwey,
1859

p.34
kluyn- of kloenbier

kluyn-kloenbier-1859

doprgb50-455

Groninger Archieven
Regionaal Historisch Centrum
Recept van mevr. Kool-Crull,
1861

Heet Bier van Saar.

heet bier van saar 1861

doprgb50-455

Het Oud-Hollandsch huisgezin der zeventiende eeuw
(Google eBoek)
Gilles Dionysius Jacobus Schotel
A. C. Kruseman,
1868

p.331
In de XVIIIe eeuw werd het deventersch- en serbster-bier, het 'kluyn- of kloen-bier', en op begrafenis-maaltijden het 'mortelbier' het meest gebruikt.

kluynbier-1868

doprgb50-455

Het maatschappelijk leven onzer vaderen in de zeventiende eeuw
Beschreven door Dr. G. D. J. Schotel. Met Platen van C. Rochussen en D. van der Kellen Jr.
Volume 1 (Google eBoek)
G. D. J. Schotel
Kruseman,
1868

p.13
In meer aanzienlijke herbergen werden "Dortsch, Delsch, Lon's (Londen's), Engels-wit, Greuninger-cluyn, Hamburgs-mentsel, Ipswich- Lubecks brouwsel, Zerbster- keunings-" en andere zware bieren gedronken.

cluyn-1868

doprgb50-455

Ostfriesisches Jahrbuch: Altes und Neues aus Ostfriesland,
Volumes 1-2 (Google eBoek)
Haynel,
1870

p.152
Grön'ger Kluyne

Kluyne-1870

doprgb50-455

De Navorscher
Een middel tot gedachtenwisseling en letterkundig verkeer tuschen allen, die iets weten, iets te vragen habben of iets kunnen oplossen.
Volume 24
1874

p.573
Maar het beroemdste bier in het noorden van Nederland was oudtijds, en nog voor vijftig jaren, het Groninger Kluunbier. Nog heden draagt het veerschip van Groningen op Leeuwarden in laatstgenoemde stad algemeen den naam van Kluunskip, omdat het oudtijds dat beroemde bier meebracht. En als iemand, door veel van dat Kluunbier te drinken, op zijn ouden dag podagra of " 't pootje" kreeg, dan zei men in Friesland: hij het 'n kluunskonk (skonk, friesch voor been).

doprgb50-455

Leeuwarder courant
09-11-1875
Uitgever: D.R. Smeding en M. Koon
Leeuwarden
1875

Het Kluinbier is bijzonder geschikt voor het maken van HEET BIER.

kluinbier-heet-bier-1875

doprgb50-455

Leeuwarder courant
07-12-1889
Uitgever: D.R. Smeding en M. Koon
Leeuwarden
1889

KLUINBIER
Brouwerij 'Waldeck'

kluinbier-1889

doprgb50-455

Soerabaijasch handelsblad
29-01-1896
Uitgever: Kolff & Co
Soerabaja
1896

Uit de 17e eeuw.

Dr. P.A. Klap
Geschiedkundige schetsen
één tonne kleine (kluinbier)

kluinbier-1896

doprgb50-455

Groningsche volksalmanak voor het jaar
Jaarboekje voor geschiedenis, taal- en oudheidkunde der provincie Groningen
E.B. van der Kamp,
1899

p.95
Gebod is nu, ze groter te maken en ze van binnen te teekenen op stadsmaat met een „pegel”. Een welwillend opmerker, die zich vroeger wel eens had vertreden in de jachtweide van de herberg aan den Nieuwenweg, éenmaal toebehoorende aan G. Rollema, vertelde mij, hoe daar nog voor eenige jaren aan den wand deze spreuk te lezen was:
„'k Houd in mijn huijs een goeden regel, En vul den kroes tot aan den pegel.”
De gildebestuurderen hadden verder nog hunne aandacht te wijden aan de arme gildebroeders weduwen en kinderen, aan de gildebroeders en zusters, die „oneerlijck huishouden of infaem zijn”. Zij hadden het recht om vergaderingen uit te schrijven. Deze bepaling treffen wij al aan in het Stadboek van 1425 onder deze bewoordigen: „sullen (de tappers) die kannen ofte de krose vul tappen claers heers totten pynnen to ende vuile mate

p.96
sinds 1639 de bepaling voor, dat de huurder, en hij alleen, het recht had om „allerhande vrembde bieren ende inghebrouwen cluijn te tappen.” Hij moest dan impost en accijns betalen gelijk de biertappers en herbergiers. biertappers en herbergiers. Dit wordt er bij gevoegd vermoedelijk omdat hij‚ met 't wijnhuis, de accijnsheffing van de wijnen pachtte, en dus geen wijnaccijns betaalde. Over dezen wijnaccijns straks meer. Het is bekend, dat de gilden ieder op eigen terrein moesten blijven; zoo mocht bv. een brouwer niet doen wat des tapp'ers was, hij mocht bier brouwen en per fust verkoopen, doch niet „bij tapmate”. 1) Een kroes kluin moest 2 1/2 stuiver kosten, bepaalde de herbergiersrol van 1661. In de 18e eeuw komt het bitterbier in gebruik. En ook het z.g. Jopenbier, een soort versterkend stout, in 't Landschap Drenthe te Hoogeveen gebrouwen

doprgb50-455

Groningsche volksalmanak voor het jaar
Jaarboekje voor geschiedenis, taal- en oudheidkunde der provincie Groningen
E.B. van der Kamp,
1903

p.179
Van welke qualiteit was nu de drank, die het in Groningen kon uithouden tegen de concurrentie van het Bremer bier, dat in 1272 al schijnt te zijn ingevoerd en vooral van het Hamburger bier, dat in 1318 als voorkomt, dat in drie afzonderlijke 'Hamburger bierhuizen' werd getapt, waarvan ook een afzonderlijke accijns werd geheven en dat wegens zijne 'singuliere delicatesse' door Schoockius hoogelijk wordt geprezen en door zekeren Placotomus om...

doprgb50-455

Nieuwsblad van het Noorden
03-01-1904
Uitgever: Nieuwenhuis
Groningen
1904

KLUINBIER
voor heet BIER

kluinbier-heet-bier-1904

doprgb50-455

Goessche Courant
7 juli 1904
pagina 2  (2/4)
1904

hadden in 1721 een overeenkomst gesloten..
dan moest de schuldige aan den verongelijkten buur 1/2 kluin (kluinbier) geven

kluin-1721-1904

doprgb50-455

Groninger lekkernijen
Nieuwsblad van het Noorden
08-07-1919
Uitgever: Nieuwenhuis
Groningen
1919

Groninger lekkernijen

Bij ijsfeesten wordt het nog gebruikt voor zoogenaamd 'heet bier', een heerlijke winterdrank.

kluinbier-1919

doprgb50-455

Neerlands volksleven
Auteur: Ven, D.J. v.d.
Zaltbommel: Uitg.-Mij. en Boekhandel v/h. P.M. Wink
1920

p.230
kluinbier

kluinbier-1920

doprgb50-455

Rotterdamsch nieuwsblad
10-03-1926
Uitgever: A.W. Sijthoff
Rotterdam
1926

Geschledenis en Kunst. Eten en Drinken.

en het zware Groningsche cluyn-bier

cluyn-bier-1926

Download full article in PDF

doprgb50-455

Nieuwsblad van het Noorden
13-06-1930
Uitgever: Nieuwenhuis
Groningen
1930

Kluunkof
Zoo genoemd, omdat het vroeger zooveel KLUUNBIER meenam.

kluunkof-1930

Download complete page in PDF

doprgb50-455

Leeuwarder courant
23-04-1932
Uitgever: D.R. Smeding en M. Koon
Leeuwarden
1932

Drie soorten bier werden voornamelijk te Dokkum gebrouwen:
Kluunbier
Maerte-bier
Jope-bier

various-bier-dokkum-1932

Download full article in PDF

doprgb50-455

Nieuwsblad van het Noorden
12-09-1935
Uitgever: Nieuwenhuis
Groningen
1935

werd bepaald, dat koren, tusschen Eems en Lauwers verbouwd, niet mocht worden uitgevoerd. Overtuigd van het belang, dat het Groninger bier van goede kwaliteit was, door export en accijns droeg het bier veel bij tot de welvaart der stad, stelde de vroedschap in 1476 ook een recept voor het bier vast. Hierbij was nadrukkelijk voorgeschreven, dat men bij het brouwen hop diende te gebruiken. Deze moest er een pittigen smaak aan geven. Hop werd voornamelijk van het naburige Peize aangevoerd - de gemeente Peize voert daarom ook een hopbel in haar wapen.

De Kluyn verheugd den Man
En maeckt Soldaten sterck.
Maekt vree daer questie is
En geeft den Vyandt werck. -

Reeds in 't begin der 18e eeuw gingen de brouwerijen acheruit. Alting schreef in 1710: 'Te handts (thans - 1710) en is de Brouwerye te Groningen niet so goet ende groot als sy wel geweest is; zijnde die neringe eerst door de troubles gedivereert,

Het vast getal, gelijk ons 't oud geschiedboek vertelt,
Van Apotheken, was voorheen op acht gesteld.
En Brouwerijen heeft men tachtig hier geteld.
Doch door de Verlichting en de zucht naar Nieuwigheden,
En om niet dat te doen, wat onze Vad'ren deden,
Verspilt men thans in zalfje en ruffipil zijn geld,
En wil men niet meer aan 't gezonde bier besteden.
De drankjes hebben 't bier uit Groningen verdreven,
Zoodat van tachtig slechts twee brouwerijen bleven,
En Apotheken men reeds een en twintig telt..

kluyn-1935

GRONINGEN eens de stad der bierbrouwers

doprgb50-455

Drentsch dagblad
18-09-1943
Uitgever: NV De Agrarische Pers
Meppel
1943

Kluin (bier)

various-kluin-1943

doprgb50-455

Jaarboekje
Nationaal Comité voor Brouwgerst
1946

p.70
Dit Groninger kluynbier nu was een der voornaamste producten van de Groninger nijverheid

doprgb50-455

Nieuwsblad van het Noorden
11-02-1956
Uitgever: Nieuwenhuis
Groningen
1956

Een oud uithangteken

kluinbier-1956

doprgb50-455

Nieuwsblad van het Noorden
24-11-1972
Uitgever: Nieuwenhuis
Groningen
1972

Waar is de zilveren staf van het tappersgilde?

Bij elkaar leveren al die brieven een soort wetenschappelijke verhandeling op van de geschiedenis van het kluinbier.

kluinbier-det-1972

Download full article in PDF

doprgb50-455

Nieuwsblad van het Noorden
18-08-1976
Uitgever: Nieuwenhuis
Groningen
1976

NOORDER RONDBLIK
'Kluynbier' werd in Groningen gebrouwen en warm gedronken'

kluynbier-18-08-1976

Download full article in PDF

doprgb50-455

Dank zij speurwerk in archieven
Oud 'cluynbier' herleeft in Lewenborger keuken
Nieuwsblad van het Noorden
15-05-1984
Uitgever: Nieuwenhuis
Groningen
1984

cluynbier-1984

Oud 'cluynbier' herleeft

doprgb50-455

Nieuwsblad van het Noorden
25-07-1985
Uitgever: Nieuwenhuis
Groningen
1985

Vishoek geurt weer naar hop
Amateurbrouwer brengt oud Groninger bier terug

kluinbier-det-1985

Download full article in PDF

doprgb50-455

Nieuwsblad van het Noorden
30-09-1992
Uitgever: Nieuwenhuis
Groningen
1992

cluyn-1992

Download het complete artikel in PDF

doprgb50-455

Spiegel van Groningen
over de schoolmeesterraporten van 1828
P. Th. F. M. Boekholt, Jurjen Kooi (red.)
Uitgeverij Van Gorcum,
1996

p.126
soms gespecificeerd als (best) kluinbier

Sommigen schenken 's zomers koud en 's winters warm bier

kluinbier-1996

doprgb50-455

Beer in the Middle Ages and the Renaissance
Richard W. Unger
2011

p.188
The kluunbier of Groningen was probably a true double beer with double the amount of grain used to make it compared to the local thin beer and, as with a number of stronger beers, Groningen kluun seems to have enjoyed some popularity in markets outside the town itself.

doprgb50-455